فیلیپه لِئون1 و جاشوا رَسموسِن2 در سالهای اخیر در مواضع خداباوری و طبیعت گرایی، حرفهای جدیدی برای گفتن داشته اند و از آنجایی امروزه که هرکدام از آنان در مواضع گذشته خود تغییر قابل توجهی را تجربه کرده اند، لئون از خداباوری به خداناباوری و رسموسن نیز براهین مختلف خود را نه تنها به نقد بازگذاشته است بلکه توانایی تقریر براهین قابل توجهی را داشته است که تغییراتی اساسی را نیز تجربه کرده اند، وی کسی نیست که به مواضع طبیعت گرایانه و بیخدایی در فلسفه بیاطلاع باشد، پیش از انتشار کتاب، تصور من صفحاتی آغشته به منطق سمبولیک، منطق صوری، منطق موجهات و حتی شاید صورت های مختلفی از احتمالات بود اما خوشبختانه و متاسفانه داستان چیز دیگری از آب درآمد. خوشبختانه برای اینکه در این حالت، کتاب البته برای بخش قابل توجهی از مخاطبان قابل دسترس است و متاسفانه برای اینکه (حداقل در نظر من) شاید دقت مثال زدنی کتب قبلی هیچکدام از نویسندگان را نمیتوان مانند قبل در این کتاب مشاهده کرد. آنچه کتاب را تاحدی متفاوت میکند تلاش طرفین برای پرهیز از تکرار استراتژی های پیشین در فلسفه دین و مناظره های پیرامون آن است، استراتژی هایی که در عمل به جای تمرکز در پیشبرد بحث، بیشتر به دو قطبی شدن مخاطبان و افزایش تعصبات دامن میزنند.
به دنبال تبیین های نهایی
بنیاد و پایه نهایی متافیزیکی در طبیعت گرایی و خداباوری به چه شکلی مطرح میشوند؟ آیا اصلا بنیادی وجود دارد؟ آیا تبیین های خداباوری در بنیاد بخشیدن به هستی امتیازی بر تبیین های طبیعت گرایی دارند؟ تبیین های نهایی طبیعت گرایی درباره بنیاد بخشیدن به هستی چه امتیازی بر تصاویر کلی خداباوری دارند؟ به فرض که بنیادی متافیزیکی وجود دارد که تبیین کننده همه چیز باشد اما ایا این بنیاد متشخص است؟ در کتاب **آیا خدا بهترین تبیین برای هر چیز است؟i**لئون و رسموسن ، به شکل رضایت بخشی، تمرکز خود را بر پایه استنتاج به بهترین تبیین، بر بررسی توضیحات و تبیین های نهایی از هستی قرار دادند. به جای روش های قدیمی که پیشرفتی را در بحث حاصل نمیکنند- روشی که در آن طرفین با تلاش های متعدد برای رد کردن اعتراضات یکدیگر و یا پاسخ دادن به آنان صرفا برای حفظ نتیجه خود تلاش میکنند- در این کتاب هر دو نویسنده با سخاوت بسیار بیشتری در گفتگوی خود به بررسی و بازگویی براهین هنگام برخورد با اعترضات یکدیگر میپردازند. آنها در طول کتاب به دنبال یادگرفتن از اعترضات خود هستند و حداقل در تلاش هستند تا از دیدگاه یکدیگر، نگرانی های موجود در طرفین بحث را با تامل بیشتری در دیدگاه های خود لحاظ کنند. خواندن کتاب نه تنها لذت بخش و سرگرم کننده است بلکه بدون شک سوالات مطرح شده در طول کتاب از سمت لئون و رسموسن ذهن شما را تا مدت ها به خود مشغول خواهد کرد و دقیقا از همین جهت تصور میکنم که کتاب هدف خود را به نحو احسنت انجام داده است. خواندن آنرا نه صرفا به آشنایان با فلسفه بلکه به تمام علاقمندان توصیه میکنم.
قصد دارم در سری پست هایی ،هرچند بسیار مختصر، به برخی مطالب این کتاب پرداخته و حداقل یک یا دوبخش از کتاب را با فارسی زبانان عزیز به اشتراک بگذارم. مانند همیشه، خوانش بیشتر با مخاطب بوده و امیدوارم که آنچه کمبود بنده است را شما بنویسید.
1 Felipe Leon
2 Joshua Rasmussen
i Rasmussen, J. & Leon, F. Is God the Best Explanation of Things? , Palgrave Macmillan, 2019.