قصد من در این بخش از معرفی ، ارائه تعریف مختصری از مغالطه مدارک سرکوب شده است. از آنجایی که میتوان این مغالطه را در بخش های متفاوتی گنجانیده و دامنه آنرا تا بایاس ها، جهت گیری های ذهنی و قاعده کل مدارک در احتمالات نیز کشید، باید توجه داشت که درباره نوع استفاده و تعریف دقیقی از آن، چنان دیگر انواع مغاطه صحبتهای گوناگونی شده است. در این بخش قصد من تنها ارائه آنچیزی است که امروزه از آن به عنوان مغالطه مدارک سرکوب شده یاد میشود.
درباره ترجمه عنوان مغالطه
قبل از پرداختن به این مغالطه (Suppressed evidence) باید بگویم که در بین گزینه های موجود در ترجمه میتوان آنرا به صورت «مغالطه مدراک موقوف شده» نیز ترجمه کرد. عنوان فوق، با توجه به برگردانی که در فرهنگ اصطلاحات فلسفه به تالیف پرویز بابایی آمده، ارائه شده است.i دلیل انتخاب واژه سرکوب شده از سمت من به جای موقوف شده به این دلیل است که در اصطلاحاتی که در آنان واژه Suppressed به کار رفته است، این واژه معمولا بسته به واژه همراه آن به شکلِ سرکوب شده،فروخورده یا سرکوفتهترجمه شده است. از این رو ، هم از اصطلاحاتی که از قبل موجود بوده در این زمینه استفاده شده است و همینطور ما را از واژه سازی و ارائه معادلی جدید که خارج از دایره استفادهی در ادبیات مکتوب باشد، بی نیاز میکند.
مغالطه مدارک سرکوب شده
هنگام بررسی موضوعی در تحقیق و بررسی های خود و همچنین در ارائه براهین درباره موضوعی باید به این نکته توجه داشت که تمام مدارک موجود را باید در نظر گرفت. بیشتر اوقات مغالطه مدارک سرکوب شده به این شکل ظاهر میشود که شخص پیشفرض میگیرد که هیچ مدرک مهمی توسط گزاره های برهان نادیده گرفته نشده است آن هم هنگامی که واقعا مدارک مخالف نادیده گرفته شده است.ii تصور کنید که شخص X در خیابان دکتر آسایش زندگی میکند و استدلال میکند که چون در این خیابان هیچ تصادفی اتفاق نیافتاده است، بنابراین خیابان اسایش، خیابان امنی است. در این حالت اگر مدارک موجود نشان دهنده وجود سارقان خودرو یا سوابق سرقت خودرو در این خیابان باشد، استدلال شخص در اینباره که خیابان آسایش امن است با مشکلی اساسی روبروست چراکه وی مدرکی که مخالف نتیجه وی را نشان میدهد، نایده گرفته است. برای مثال فروشگاهی که ادعا میکند: بهترین همبرگر در شهر را داشته و همچنین فرصتی را برای دورهم بودن به خانواده ها میدهد، پس شما را برای فرصت دورهم بون و لذت بردن با خانواده به این فروشگاه دعوت میکند. این فروشگاه مدراک مخالف خود مانند چربی بسیار بالای غذاهای خود و خطراتی چنان افزایش چربی خون، گرفتگی رگ ها و غیره را نادیده گرفته است.از آنجایی که همیشه مشخص نیست دلیل کنار گذاشتن مدرک از سمت ارائه دهنده برهان چیست، برخی نظر داده اند که شاید باید این مغالطه را نوعی بایاس یا جهت گیری ذهنی در نظر گرفت.iii آنچه مشهود است اما به هرحال این است که شخص در برهان خود، مدرک یا مدارکی را نادیده گرفته است.
در براهین استقرایی نیز به همین خاطر باید محتاط بود. شخصی که ادعا میکند، دعا کردن می تواند شخص X را از سرطان رها کند، نباید فراموش کند که درواقع احتمال درستی نتیجه وی را باید با کل مدارک موجودiv سنجید. در این حالت تمام کسانیکه مبتلا به سرطان بوده ولی نتوانسته اند بدین وسیله از سرطان خود رها شوند، مدارکی مخالف ادعای وی را نشان میدهد که احتمال درستی نتیجه وی را کاهش میدهد.
نوع دیگری از این مغالطه را میتوان در گزارشات نیز شاهد بود. برای مثال، تصور کنید شخصی ادعا کند افغانستان کشوری است که توانایی پیشرفت ندارد به این دلیل که با توجه به چند سال اخیر نیز به پیشرفت قابل توجهی نرسیده است، ایا ادعای این شخص درست است؟ این شخص در برهان خود فراموش کرده است که افغانستان قربانی جنگ های داخلی، سیاست های استعماری و دخالت گروه های تندرویی چنان طالبان در خود بوده است. این فاکتوری است که میتواند، نبود پیشرفت در افغانستان را توضیح دهد. (توجه کنید که این تنها یک مثال است)
نوع دیگری از این مغالطه هنگامی رخ میدهد که شخص در براهین خود تنها بخشی از یک مطلب را که در تایید گفته خود اوست، نقل میکند. در صورتیکه اگر تمام آنرا نقل کند، مشخص میشود که وی نکات کلیدی یا مدارک مخالف خود را سرکوب کرده است. در اینجا میتوان شباهتی را بین این مغالطه و مصادره به مطلوب نیز دید. مغالطه مدراک سرکوب شده، گزاره ای را کنار میگذارد که مدارک یا طلاعات آن به نتیجه ای متفاوت میرسد اما در مصادره به مطلوب ، مغالطه گزاره اظهار شده ای را که نیاز به دفاع دارد، نادیده میگیرد. بنابراین دور از ذهن نیست که این مغالطه بتواند مرزهای مشترکی با دیگر مغالطه ها داشته باشد. v
توضیحات و منابع
i بابایی، پرویز، فرهنگ اصطلاحات فلسفی، نشر نگاه
ii Hurley, Patrick J, A Concise Introduction to Logic, 11th edition, P 156.
iii Walton, Douglas, Fallacies Arising from Ambiguity-Springer, 1996, P 124-133.
iv Hurley, Patrick J, A Concise Introduction to Logic, 11th edition, P 49.
v Hurley, Patrick J, A Concise Introduction to Logic, 11th edition, P 164.